Hành vi bôi nhọ danh dự nhân phẩm người khác trên facebook bị xử lý ra sao?

Nhiều người vẫn lầm tưởng Facebook là “thế giới ảo” nên có thể tự do phát ngôn mà không biết rằng mỗi dòng trạng thái, mỗi nút “Share” hay thậm chí là một cái tên viết tắt đều có thể là tấm vé đưa họ đến cửa cơ quan điều tra. Bởi không gian mạng là ảo, nhưng trách nhiệm pháp lý là thật nếu ai vi phạm pháp luật trên không gian mạng (Facebook) cũng đề bị xử lý theo quy định pháp luật. Vậy hành vi bôi nhọ danh dự nhân phẩm người khác trên facebook bị xử lý ra sao? Xin mời các bạn cùng tìm hiểu thông tin trong bài viết dưới đây.

1. Nhận diện các hình thức bôi nhọ phổ biến danh dự nhân phẩm người khác trên Facebook

Không còn đơn thuần là những lời chửi bới thô tục, hành vi bôi nhọ danh dự nhân phẩm người khác trên facebook hiện nay đã “biến tướng” tinh vi hơn để lách luật:

• Viết bài ẩn ý chứ không chỉ đích danh tên tuổi nhưng mô tả đặc điểm, công việc, đời tư khiến ai đọc cũng nhận ra người bị nói đến là ai.
• Livestream nhục mạ và sử dụng tính năng phát trực tiếp để lôi kéo đám đông, dùng ngôn từ xúc phạm hoặc công bố những bí mật đời tư (dù đúng hay sai) nhằm làm nhục đối phương.
• Cắt ghép hình ảnh/video hoặc sử dụng công nghệ AI để tạo ra những hình ảnh nhạy cảm hoặc video sai sự thật nhằm mục đích bôi xấu nạn nhân.
• Tấn công hội đồng vào đối tượng họ không thích như lập các “Group Anti” hay huy động “nick ảo” vào trang cá nhân của nạn nhân để bình luận khiếm nhã, gây áp lực tâm lý cực độ.
• …

Lưu ý: Luật An ninh mạng hiện hành và các văn bản pháp luật khác liên quan, không chỉ xử lý người viết bài gốc mà còn xử lý cả những người bình luận (comment) mang tính hùa theo, xúc phạm hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật.

2. Các chế tài xử lý hành vi bôi nhọ danh dự nhân phẩm người khác trên facebook

Hiện nay, các cơ quan chức năng đã siết chặt việc quản lý thông tin trên mạng xã hội. Việc bôi nhọ danh dự nhân phẩm người khác trên Facebook tùy vào hành vi và mức độ hậu quả gây ra mà bị sử lý theo 3 mức độ sau:

2.1. Trách nhiệm hành chính 

Theo khoản 3 Điều 4 và khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Khoản 37 Điều 1 Nghị định 14/2022/NĐ-CP quy định, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị xử phạt sẽ bị phạt tiền từ tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng (đối với tổ chức) và 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng (đối với cá nhân).

Theo khoản 3 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP thì còn phải thực hiện biện pháp khắc phục là Buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật do thực hiện hành vi vi phạm.

2.2. Trách nhiệm dân sự 

Nạn nhân có quyền khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi: Buộc đối phương xóa bài viết, đính chính thông tin.
• Xin lỗi công khai: Đăng bài xin lỗi trên chính trang cá nhân hoặc các phương tiện thông tin đại chúng.
• Bồi thường thiệt hại (Điều 592 Bộ luật dân sự 2015): Bao gồm chi phí để hạn chế thiệt hại, thu nhập bị mất (do bị đuổi việc, kinh doanh sa sút vì tin đồn) và bù đắp tổn thất tinh thần (tối đa 10 tháng lương cơ sở).

2.3. Trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm:

Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017, 2025): Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để thực hiện hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác là tình tiết tăng nặng, có thể bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát thì người phạm tội có thể bị tù từ 02 năm đến 05 năm.

Tội vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017, 2025): Nếu cố ý loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm danh dự của người khác vì động cơ đê hèn; gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát thì người phạm tội có thể phải đối mặt với mức phạt lên đến 07 năm tù.

Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ (Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017, 2025): Nếu hành vi bôi nhọ nhằm xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Có thể thấy, dù thông tin bạn đăng là đúng (ví dụ: tố ai đó ngoại tình, nợ tiền) nhưng nếu cách thức đăng tải nhằm mục đích lăng mạ, hạ nhục danh dự người khác thì bạn vẫn vi phạm pháp luật. Việc đòi nợ hay tố cáo phải được gửi đến cơ quan chức năng, không phải tự ý đăng trên Facebook. Ngoài ra, dù bài viết chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn đủ để người khác tiếp cận và nạn nhân đã kịp lập vi bằng, bạn vẫn phải chịu trách nhiệm về hậu quả mà bài viết đó gây ra.

Trong trường hợp, nếu bạn thấy mình hoặc người thân mình là nạn nhân bị bôi nhọ danh dự nhân phẩm trên Facebook thì hãy lấy bằng chứng đi lập vi bằng trước. Nếu họ xóa sớm quá, bạn sẽ mất chứng cứ gốc để khởi tố hoặc kiện ra tòa. Sau khi đã có vi bằng, thì thực hiện báo cáo vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng để Facebook gỡ bài. Bạn có thể tự mình hoặc nhờ dịch vụ luật sư tư vấn và soạn thảo văn bản yêu cầu gửi đến người bôi nhọ, yêu cầu họ gỡ bài và xin lỗi nếu họ không đồng ý thì mới tiến hành các bước tố tụng chính thức.