Hành vi bôi nhọ danh dự giáo viên xử lý như thế nào?

Danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân là những quyền nhân thân bất khả xâm phạm được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ. Đối với giáo viên, danh dự không chỉ là lòng tự trọng cá nhân mà còn gắn liền với uy tín nghề nghiệp và phẩm chất đạo đức cần thiết để thực hiện thiên chức giáo dục.

1. Nhận diện hành vi bôi nhọ danh dự giáo viên

Bôi nhọ danh dự giáo viên được hiểu là hành vi sử dụng ngôn ngữ (lời nói, văn bản) hoặc hình ảnh nhằm hạ thấp uy tín, giá trị con người hoặc uy tín chuyên môn của giáo viên trước cộng đồng, học sinh và đồng nghiệp.

Các hành vi này thường biểu hiện dưới các dạng:

• Xúc phạm trực tiếp: Lăng mạ, chửi bới, sử dụng ngôn từ thóa mạ giáo viên ngay tại trường học hoặc nơi công cộng.
• Bôi nhọ trên không gian mạng: Đăng tải thông tin sai sự thật, cắt ghép hình ảnh, video nhằm bêu rếu giáo viên trên Facebook, TikTok, Zalo… hoặc các hội nhóm phụ huynh.
• Lan truyền tin đồn thất thiệt: Đồn thổi về đạo đức lối sống, quan hệ tình cảm hoặc hành vi tiêu cực trong giảng dạy mà không có bằng chứng.
• Xuyên tạc kết quả giảng dạy: Công kích cá nhân núp bóng dưới danh nghĩa “góp ý chuyên môn” nhưng thực chất là hạ nhục nhân phẩm.
• …

2. Biện pháp pháp lý bảo vệ danh dự giáo viên

2.1. Biện pháp dân sự

Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín như sau:

1. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

2. Cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình.

Việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín có thể được thực hiện sau khi cá nhân chết theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc con thành niên; trường hợp không có những người này thì theo yêu cầu của cha, mẹ của người đã chết, trừ trường hợp luật liên quan có quy định khác.

3. Thông tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng nào thì phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện thông tin đại chúng đó. Nếu thông tin này được cơ quan, tổ chức, cá nhân cất giữ thì phải được hủy bỏ.

4. Trường hợp không xác định được người đã đưa tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình thì người bị đưa tin có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố thông tin đó là không đúng.

5. Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

Như vậy, không ai có quyền xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác. Nếu nhận thấy có hành vi xúc phạm đến danh dự giáo viên của mình thì có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình. Những thông tin sai sự thật đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng nào thì phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện đó.

Nếu nạn nhân có gửi đơn tố cáo hoặc khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm và yêu cầu xin lỗi công khai thì người có thực hiện hành vi có thể phải bồi thường cho nạn nhân cũng như công khi xin lỗi và đính chính thông tin sai lệch đó. Theo quy định tại Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm:

• Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại.
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút (nếu giáo viên bị kỷ luật hoặc thôi việc do tin đồn).
• Bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần: Mức bồi thường do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở.

Tuy nhiên, đối với giáo viên, giá trị lớn nhất không phải là tiền bồi thường, mà là sự cải chính và xin lỗi công khai để trả lại sự trong sạch cho môi trường sư phạm.

2.2. Xử phạt hành chính

Theo điểm a khoản 3 và điểm b khoản 14 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 26; các khoản 1 và 2 Điều 39 Nghị định này thì bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng. Đồng thời buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đối với hành vi vi phạm

Như vậy, nếu người nào có hành vi xúc phạm danh dự giáo viên có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng và phải cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đối với hành vi vi phạm.

2.3. Truy cứu hình sự

Trong những trường hợp nghiêm trọng, hành vi bôi nhọ có thể cấu thành tội phạm:

Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, 2025): Nếu hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự (ví dụ: lột đồ, chửi bới thậm tệ trước toàn trường, đăng ảnh nhạy cảm…), người vi phạm có thể bị phạt tù lên đến 5 năm.

Tội vu khống (Điều 156 luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, 2025): Nếu cố ý loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của giáo viên (ví dụ: vu khống giáo viên ăn chặn tiền học phí, gạ tình học sinh…), khung hình phạt cao nhất lên đến 7 năm tù.

Phụ huynh có quyền góp ý, nhưng không có quyền xúc phạm giáo viên nhất là khi chưa rõ đầu đuôi sự việc . Nhiều phụ huynh vì bức xúc con mình bị phê bình đã gọi điện hoặc nhắn tin chửi bới xúc phạm giáo viên hoặc lên mạng xã hội “bóc phốt” giáo viên. Đây là sai lầm pháp lý nghiêm trọng. Phụ huynh hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hành chính hoặc hình sự như đã phân tích ở trên nếu vượt quá giới hạn cho phép.

Nhưng giáo viên cũng cần phải lưu ý, nếu học sinh phạm lỗi cũng chỉ được nhắc nhở hoặc khiển trách chứ không được chửi bới xúc phạm hoặc tác động vật lý lên thân thể học sinh. Theo quy định tại Điều 38 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, học sinh vi phạm khuyết điểm trong quá trình học tập, rèn luyện được giáo dục hoặc xử lý kỷ luật theo các hình thức sau đây:

a) Nhắc nhở, hỗ trợ, giúp đỡ trực tiếp để học sinh khắc phục khuyết điểm.

b) Khiển trách, thông báo với cha mẹ học sinh nhằm phối hợp giúp đỡ học sinh khắc phục khuyết điểm.

c) Tạm dừng học ở trường có thời hạn và thực hiện các biện pháp giáo dục khác theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.